Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Profesora Harolda G. Marshalla (ur. 17 maja 1929), który zmarł 22 kwietnia 2026 roku w wieku 96 lat – wybitnego naukowca, znakomitego fykologa i światowej klasy badacza fitoplanktonu, a zarazem człowieka niezwykłej życzliwości i skromności.
Profesor Marshall przez wiele lat związany był z Old Dominion University w Norfolk (USA), pełniąc funkcję dziekana Wydziału Nauk Biologicznych przez 21 lat (1963-2013). Należał do pokolenia uczonych, którzy budowali fundamenty współczesnej hydrobiologii i ekologii fitoplanktonu.
Jego zainteresowania naukowe obejmowały biologię i ekologię glonów zarówno w środowiskach słodkowodnych, jak i morskich. Prowadził badania nad fitoplanktonem jezior, m.in. Drummond Lake w Wirginii, jednak najważniejszą część jego dorobku stanowiły wieloletnie badania ekosystemów estuaryjnych i morskich, szczególnie słynnej Chesapeake Bay – największego estuarium Stanów Zjednoczonych. Przez dekady prowadził monitoring zatoki oraz jej dopływów, badając dynamikę i ekologię fitoplanktonu oraz zjawisko szkodliwych zakwitów glonów, tworzonych przez sinice lub bruzdnice.
Szczególne miejsce w jego działalności naukowej zajmowały badania nad toksycznymi bruzdnicami, zwłaszcza z rodzaju Pfiesteria. Kierował licznymi projektami poświęconymi biologii, ekologii i toksyczności tych organizmów, wnosząc ogromny wkład w poznanie mechanizmów funkcjonowania niebezpiecznych zakwitów glonów. W naukowej pamięci pozostaną również jego badania nad pikoplanktonem i neustonem oraz ogromny wkład w rozwój ekologii mikroorganizmów wodnych.
Profesor Harold G. Marshall był także wielkim Przyjacielem Polski i polskiej nauki. Przez wiele lat współpracował z Zakładem Hydrobiologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, szczególnie z Profesor Lubomirą Burchardt. Dzięki jego zaangażowaniu wielu młodych naukowców mogło rozwijać swoje zainteresowania badawcze, zdobywać doświadczenie i poznawać światowej klasy naukę poza granicami kraju. Wyrazem uznania dla jego zasług było przyznanie mu w 2005 roku Medalu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza za rozwijanie współpracy naukowej oraz ogromny wkład w kształcenie młodych badaczy.
Wielu z nas miało możliwość współpracować z Profesorem tu w Polsce, a także goszcząc w Norfolk, w Old Dominion University. Do Polski przyjeżdżali Jego studenci, związując przyjaźnie, które trwają do dzisiaj.
Dla wielu z nas Profesor Marshall był jednak kimś więcej niż wybitnym uczonym. Był mistrzem, mentorem i człowiekiem, który potrafił inspirować innych nie tylko swoją wiedzą, ale przede wszystkim postawą. Potrafił z równą uwagą rozmawiać o ekologii fitoplanktonu, jak i o codziennym życiu. W świecie nauki pozostawał przykładem uczonego – wybitnego, lecz pozbawionego akademickiej wyniosłości, serdecznego i prawdziwie życzliwego ludziom.
Jego odejście jest wielką stratą dla środowiska hydrobiologów i fykologów na całym świecie, ale także dla wszystkich, którzy mieli szczęście spotkać tego wspaniałego człowieka na swojej drodze. Pozostanie w naszej pamięci jako wybitny badacz, mentor wielu pokoleń naukowców oraz człowiek budujący mosty między ludźmi, uczelniami i krajami.
Rodzinie Profesora, jego współpracownikom, uczniom i przyjaciołom składamy wyrazy głębokiego współczucia.
Zarząd Polskiego Towarzystwa Fykologicznego
Elżbieta Wilk-Woźniak
Beata Messyasz
Mikołaj Kokociński